Ara

PREBİYOTİK NEDİR?

Yazar: Dr. Haydar Yılmaz

Prebiotikler bitkisel lifler
Yapı olarak dirençli karbonhidratlardır.
Basit ,rafine ve dirençsiz karbonhidratlardan farklı özellikleri bulunur.
Prebiotik lifler ,ince bağırsaklardan emilim yapılmazlar
Doğrudan kalın bağırsaklara geçerler
Kalın bağırsaklardaki probiotiklerin besin maddeis olulrlar ve onları beslerler.
Kalın bağırsaklarda probiotikler tarafından fermente edilirler.
Sağlıklı beslenmenin en önemli ana unsurlarındandır.
Bitkisel besinlerde ;Fruktanlar (inülin ve oligofrüktoz), bakliyat oligosakkaritler ve anne sütünde bulunan bulunan bazı galakto oligosakkarit yapılardır.
Prebiyotikler, sindirim enzimleri tarafından sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşarak, oradaki konakçı mikroorganizmaların seçimli olarak çoğalma ve gelişmesine katkı sağlamaktadır.
İnce bağırsakalrda sindirilmedikleri için için enerji değerleri yok denecek kadar azdır.
Bütün prebiyotikler lifler insan sağlığı için vazgeçilmez bileşenlerdendir.
Son 20 yılda yapılan klinik ve diyetetik çalışmalarda büyük bir çoğunluğunu oligosakkaritlerin ve fruktanların oluşturduğu prebiyotiklerin insan sağlığına doğrudan ve dolaylı olarak katkı sağladığı ortaya konmuştur.
Her lif prebiotik lif değildir..
Probiyotik bakteriler tarafından fermente edilebilecek karakterdeki lifler prebiotik liflerdir.
Prebiotik lifler ,özellikle Kalın bağırsaklarda hakim olan Bifidobacterium bakterileleri besleyerek onların çoğalmalarını sağlarlar.

PREBİOTİKLERİN YARARLARI

*Prebiotikler lif özelliği olan dirençli karbonhidratlardır.
*Prebiotikler ince bağırsaklarda sindirim ve emilim yapılmazlar.
Doğrudan kalın bağırsaklara geçerler.
*Kalın bağırsaklardaki probiotik bakteriler tarafından fermente edilirler.
*Kalın bağırsaklardaki bu fermentasyonda prebiotik lifler dönüşür .
Kısa zincirli yağ asitleri ortaya çıkar.Bunlar çok güçlü antimikrobiyal maddelerdir
*Prebiotik lifler aynı zamanda kalın bağırsaklardaki probiotiklerin besin kaynağıdırlar.Onların beslenerek güçlenmelerini ve çoğalmalarını
sağlarlar .
*Fermente edilmiş prebiotik liflerin enerji değerleri çok düşüktür.
*Probiotik bakteriler bağırsak dokularında prebiotikler ile birlikte ortak bir yaşam oluşturarak kolonize olurlar.
*Bu kolonize yapı bağırsak duvarını ve dokularını koruyucu bir duvar gibi korur.Proteinleri ve kolajenleride bu duvarın içine çekerek savunmayı güçlendirirler.
*Bu koruyucu duvar aynı zamanda bağırsak geçirgenliğini engeller ve bağırsaklardan sızıntılarını önler.
*Bağırsak dokularında hasarlanmaları önler ,ortaya çıkan doku
hasarlarınıda tamir ederler.
*Prebiotiklerle birlikte prebiotik lifler bağırsak kas dokularının ritmik
kasılmalarını kontrol ederler.Her bağırsak boğumundaki ileriye doğru
olan hareketlenmeleri düzenli olmasını sağlarlar.
*Prebiotikler gıdalardaki mikroorganizma olmayan bir çok yararlı
organik kompenantlarında bağırsaklara taşınmasına yardımcı olurlar.
*Prebiotiklerin diğer en önemli rolü ise gıdalarla birlikte gelen veya
sindirimde ortaya çıkan bir çok zararlı ve zehirli maddeleri süpürerek
dışarı taşımalarıdır.
*Prebiotik lifler Probiotik bakteriler ile birlikte yaptıkları sentezlemeler
ile amonyak,nitrit,aseteldahit,amin ve fenolik bileşikler gibi toksin
maddelerin organlara ve dokulara girişini engellerler
*Prebiotik lifler alındığında metabolizmanın kan değerlerindeki
trigliserit,insülin,glikoz düzeyleri anlamlı bir şekilde düşürmüştür.
Karaciğerlerin yağ sentezinide azaltmıştır.
*Prebiotik lifler gıdalardan alınan kalsiyum,magnezyum,demir ,çinko
ve mangan gibi minerallerin bioyararlığını arttırır. Menopoz ve
andropoz dönemlerinde kemik erimesine karşı gıdalardaki kalsiyumun emilimini arttırdığı tespit edilmiştir.
*Prebiotik lifler Probiotik bakterilerin kalın bağırsaklarda vitaminleri
sentezlemelerine ve K2 ile H vitamini üretmelerine yardımcı olurlar.
*Prebiotik lifler kalın bağırsaklardaki en önemli sorun olan kabızlık
olgularında probiotik bakteriler ile birlikte çözüm oluştururlar.
Kalın bağırsaklardaki probiotik bakteriler dışkı oluşumunu,dışkının su tutmasını,dışkının kıvamını ve zamanlamasını yönetirler.
*Prebiotik lifler ishal olgularında su tutucu özellikleri ile ishallerde
olumlu etki yaparlar .Kolonda asit düzeyini düşürerek probiotik etki
yaptıkları araştırmalarda belirlenmiştir
*Prebiotik lifler kalın bağırsaklarda maksimum sayıda bulunan
Bifidobacterium bakterilerinin çoğalmalarına ve aktifleşmelerine
verdikleri destek ile kalın bağırsak kanserleri ,özellikle kolon kanseri
risklerini ortadan kaldırırlar.
*Prebiotiklerin diğer en önemli rolü ise gıdalarla birlikte gelen veya
sindirimde ortaya çıkan bir çok zararlı ve zehirli maddeleri süpürerek
dışarı taşımalarıdır.
*Prebiotik liflerin en önemli diğer rolü ise probiotik bakteriler ile birlikte bağırsak dokularının arka bölümündeki peyer plağı denilen alanı
güçlendirmeleridir.Peyer plağında savunma sisteminde hafıza görevi
gören hücreler bulunur.
*Hastalık yapan tüm patojenler hakkındaki bilgilerin depolandığı bir
bilgi bankası gibi olan bu hücrelerin güçlenmesi probiotik ve
prebiotiklerin işbirliği ile sağlanır .
*Patojenler ile ilgili tüm bilgilerin peyer plağındaki hücrelere
taşınmasını sağlayan probiotikler ile prebiotiklerin işbirliği ile
oluşturdukları simbiotik kolonileridir. Bu bilgiler vagus sinir hücreleri
ile vücudun tüm organlarına ve dokularına taşınır.
*Aşıların etkilerinin arttırılması ,antikorların zayıf bağışıklık yanıtlarının
güçlendirilmesini sağlayanda bu simbiotik kolonize yaşamdır.
*Probiotik bakteriler prebiotik lifleri fermente ettiklerinde oluşan kısa
zincirli yağ asitleri beyindeki sinir sistemini olumlu olarak etkilerler.
Beyindeki toksin zehirlenmelerini önleyerek beyin sağlığına olumlu
katkı yaparlar.
*Probiotik ve Prebiotik işbirliği yaşam boyu hafıza ve öğrenmedeki
metal sağlık açısından kritik bir öneme sahiptir.
*Prebiotik lifler içinde İnülin ve Oligofruktoz en yüksek performansa
sahip lif çeşitleridir.Oligofruktoz anne sütünde bol miktarda bulunur .
İnülin kaynağı ise hindiba köküdür.
*Doğal lif kaynakları ; Soğan , Sarımsak, Bezelye, Pırasa, Enginar,
Kuşkonmaz,Bakliyatlar ile Hindiba kökü ,Kabak, Pancar, Havuç,
Şalgam, Lahana gibi sebzeler ve Muz,Elma gibi meyvelerdir.